سایت خبری سقزآوا

گۆت ۆ بیژکی خۆماڵیانه‌ له گه ل شاعێر ۆ نۆسه‌ر مریه‌می یه‌تیمی

۱-سه قزئاوا: تکایه خۆت بناسێنه؟
من مریه می یه تیمی ، ساڵی ۱۳۳۸ی هه تاوی له ئاوایی ته مۆغه ی سه ر به شاری سه قز له دایک بووم.شێعر و شاعێری له بنه ماڵه ی باوکیمه وه که هه موویان قه ڵه م به ده ستن به من گه ییوه،ئه و ده م که مناڵ بووم له بیرمه،مه لا که ریمی زاعیر که شاعێره و دیوانه که شی بڵاو بۆه ته وه له گه ڵ باوکم دۆسایه تی هه بوو،هاتووچۆی ماڵی ئێمه ی ئه کرد زور حه زم له هه ڵس و که وت و گفت و لفتی بوو ، باوکم هه رده م ئه یگوت : ماموستا که ریم وه ک به حر وایه ، به ڵام به هۆی که می ته مه نمه وه تی نه ده گه یشتم یانی چی ، که گه وره تر بووم ئینجا زانیم یانی پیاویکی گه وره و زانایه و به راستیش هه روا بوو. من و باوکم نیۆانه مان زۆر خۆش بوو ، جیاوازی کچ و کوڕی له لا بێ مانا بوو، دڵێکی گه وره ی هه‌بوو، زۆری هان دام که بۆ خوێنده واری بچمه ده ره وه ی وڵات، به ڵام نه کرا. منیش له به ر ڕێز گرتن له باوکم زۆر جار له شێعره کانمدا به حورمه ته وه یادم ڵی کردوه.

2-سه قزئاوا: له که یه وه و چۆن دستت به شێعر نوسین کرد؟
هه ر له منالێمه وه حه زم له شێعر بوو چون جیا له مه لا کریم بڕێ تر پیاوی ئه دیب و زانا و شاعێری تریش ده هاتنه ماڵمان زۆربه ی قسه کانیان هه ر له سه ر شێعر و په خشان و وه رگێڕان و ئه مشتانه بوو ، هه ر ئه مه ش به س بوو بۆ هۆگریه تی من به شێعر و نوسین . له راستیدا هه ر له و ته مه نه وه ده ستم به فێر بوونی کوردی کرد و که چوومه قوتابخانه بڕێ که س ده یانگوت : که تۆ بڕێ جیاوازیت هه یه له مناڵانی تر . ماموستاکانم که ده یانزانی زۆرم حه ز له شێعر و شاعێریه ڕێنوێنی و یارمه تیان ئه دام . که مناڵیم تێپه ڕاند له گهڵ مامۆستا مه لا عه بدول ڕه حمان ناسراو به «ئاواره ی کوردستان»ئاشنا بووم و سه باره ت به شێعره کانم زۆر له گهڵی قسه م ئه کرد و بهڕێزیان زۆر دلۆڤانانه ڕێنوێنی ئه کردم که قه تم له بیر ناچێته وه و جێگه ی ڕێزه بۆ من.
۳-سه قزئاوا: یه که م کاروانی شێعره کانت چۆن بڵاو کرایه وه ؟
من ماوهیه کی زۆر له مه هدی په رورده ی منالاندا خه ریکی ئیش بوومه و هه روه ها یه کێک له ئه ندامانی موئه سسه ی «هاویارانی سڵامه ت»بووم.وه ک مشاورێک له و ڕێگه وه یارمه تی خهڵ کمان ئه دا،ئه و شوێنه نه شریه یه کی هه بوو ، له راستیدا زۆربه ی شێعراه کانم بۆ یه که م جار له و نه شریه وه بڵاو ئه کرایه وه.
۴-سه قزئاوا: ئه کرێ بفه رموی بۆ چی یه که م به ر هه مت وه ک کتیب به زبانی فارسی بلاو کرایه وه؟
زۆر که سی تریش له سه ر ئه م باسه ڕه خنه یان لێگرتووم،ڕێزم هه یه بۆ هه موو ڕه خنه گره کانم ڕاسته که ی ئه مه یه که من شه وێ خه وێکم دی ، به ڕاستی له دنیایه کی دیکه دابووم ، له ئاسمانێکی پر له ئه ستیڕه داڕاده بوردم، ده نگێک هانی ده دام که نوسین و شێعر و شاعێری درێژه پێ بده م ، له خه و ڕا چڵه کام و یه که م شێعرم هه ر ئه وکاته نووسی به نێوی « ئه ستیڕه کان » که له کتێبی « شب یخ بسته » دا هه یه . ئه وه بوو که بڕێ تر شێعری فارسیم هۆنیه وه و بوو به کتێبی « شب یخ بسته » .
۵-سه قزئاوا:سه بک و شێواز و قاڵب چه نێ له لات گرینگه؟
من له زۆرێک لهبواره کاندا ده نووسم و پێم وایه هه ربوارێکیش پێویستی به خوێنده واری و شاره زا بوونی تایبه ت به خۆی هه یه ، که ئه مه ت نه بێ پێم وانه بێ بتوانی شاعێرێک یان نووسه رێکی باش بیت . من بو مناڵانیش ئه نووسم و خۆم به قاڵبێکی تایبه ته وه نا به سمه وه و حه زم له لاسایی کردنه وه ش نیه و لاسایی که سیش ناکه مه وه و له و بابه ته وه گه لێ خۆشحاڵم .
۶-سه قزئاوا:به ڕێزتان سه ردانی ئه نجومه نه ئه ده بیه کانیش ئه که ن؟
به ڵێ بێگومان، زۆر جار له لایه نئه نجومه نه کانه وه بۆ ئیۆاره شێعر و شه وه شێعر و بۆنه کانی تر دهعوه ت ئه کرێم ، سه ردانی ئه نجومه نی ئه ده¬بی بۆکان ئه که م و له سه رده شتداو ه ت کرام به ڵام به داخه وه نه متوانی بچم ، چه ن جارێکیش به تایبه تی رێزم لێ گیراوه، به تایبه ت له لایه ن وه زیری بێهداشته وه سپاس نامه م پێ به خشراوه که لێره‌وه سپاسی گ لایه کیان ده که م.
۷-سه قزئاوا:خانم یه تیمی ، له سه ر نوسه ر و نووسین بڕێ قسمه مان بۆ بکه،تکایه.ئه ڵێن نووسه ر قه ت پیر نابێ وهه تا ته مه نی ئه چێته سه ره وه دڵ ته ڕتر و دڵشادترئه بێته وه، ره نگ بێ هۆیه که ی ئه مه یه که هیچ شتێک له دڵیدا ناهێڵێته وه وه ده یهێرێته سه ر کاغه ز که خه ڵکی عا م ئه م کاره یان پێ ناکرێت ، نووسه ری باش ئه بێ هه رده م ئاگاداری خۆی بێت که له خه ڵکی دانه بڕێت و دوور نه که وێته وه ، نووسه ری باش ئه بێ له گه ڵ ده ردو خه م و شادی خه ڵکه که یدا بژێیت و هه روه ها مه رهه م بێت بۆ ده رده که یان.
۸-سه قزئاوا:له دوای«شب یخ بسته»چی ترت نووسیوه و ئێستا چیت به ده سته وه یه؟
دوای « شب یخ بسته »دوو به رهه می دیکه شم وه ک کتێب به زبانی کوردی بۆ مناڵان به ناوی ۱- هه تاو ۲- سووری چاوکاڵ ، چاپ و بڵاو کراوه ته وه و ئێستاش سه ر جه می شێعره کوردیه کانم تا به ئیمڕۆ به نێوی « تریفه ی نیوه شه و » ئاماده ی چاپه و تا ماوه یه کی تر بڵاو ئه بێته وه .
۹-سه قزئاوا:بڕێک له تاڵ و خۆشیه کانی ژیانت بدوێ؟
سه ره تاڕووداوه تاڵه که ،له گه ڵ چاپی کتێبه که مدا باوکم که هه رده م پاڵ پشتێکی گه وره م بوو کۆچی دوایێ کرد که ئێجگار پێی شکامه وه.ئینجا خۆشیه که ، له دایک بوونی کوڕه که م و دوای چه نه ها ساڵ وه رگیرانی بۆ دانشگا بوو که ئه م دوو ڕوو داوه م هیچ کات له بیر ناچێته وه .
۱۰-سه قزئاوا:لایه نگرانی شێعر و شاعێری چی بکه ن که سه ر که وتوو بن؟
هه ر کارێکی فه رهه نگی یان هونه ری که مادام له سه ری سوور بیت به و مه جه ی خوێندوارشیت له گه ڵیدا هه بێت تێدا سه رکه وتوو ئه بی ، زیاتر ڕووم له خانمه-کانه که به هیچ شیوه یه ک کۆڵ نه ده ن و گوشاره ناڕه واکانی بنه ماڵه وره تان نه شکێنێ و به گه رمه ڕووبکه ن له بواره فه رهه¬نگی هونه ریه کان و تواناییه کانتان نیشان بده¬ن ، داوا له بنه ماڵه کانیش ئه که م ڕێ خۆش که ربن بۆ مناڵه کانیان و ته نانه ت بۆ کچ و کوڕه کانیان و ژنانیش خۆ ده ر خه ن له م بۆارانه دا و ڕووله فێر بوون و فێرکردن بکه ن ، داوا له کاربه ده ستانیش ئه که م پشتیوانی هونه رمه مندان و شاعێر و نووسه ران بن تا وڵات هه ر چی زیاتر ئاوه دانی فه رهه نگی به خۆیه وه ببینێ . له کۆتایشدا سپاس له خاتوو بێهنازی ڕه سوڵی و کاک خه لیلی سه عیدی ئه که م و سڵاو ئه نێرم بۆ خوێنه رانی زۆر به ڕێزی سایتی سه قز ئاوا و تێکۆشه‌رانی کاربه ده ستیشی.هه ر شاد بن .

بێهنازی ڕه سوڵی خه لیلی سه عیدی (دیار)

شه نگه ڕۆژ

شار ژنێکی خاتر ته ڕه
خه ڵووزی دنیا به شی ڕشتنی خاڵه کانی ناکا!
ئه و ژنه بڵێن
روندکی سه ر کوڵمی چرۆ و
چرۆ په یفی عه شتێک بوو
له ده م سێوێک ده ر چوو
له و کاته وه فه نا بوونم ته رکی سه ر دار ناکا
ئه م کراسه هه واڵێک بوو
له به رم کرد
شه نگه ڕۆژ
پاشماوه ی خه ونیک
که وا شیرین تاڵی کرد له …
ببوورن که قیناوی ده بم
په نجه کانم ڵێل ده نووسن
مێخه کی رازێکه نێوان
له چرینی روانینتا
خوای ده کرد
عه رشی خوشه ویستی پڕ کا له گڕ هه وری تاسه
کچتان نه مرێ
ئه و ژنه بڵێن ژیان سپی و هه ناسه
پایزێکم ئه سپی زریانی پێدا گه ڕاوه
خاتوزین
دوو ده نگ هه رساره نیشان کردی
شاکه لی نیگارێکمن
تو هه زار ساڵ
هاوارترین سپی
گورانییه که
یه شتاترین شیرین
ته شی ده ڕێسی
هاوار شیرین گیان
هاوار …
……………………………..
که پره شینکه

به هارکراسێک بوو
ته سک ته سک
ته نگ ته نگ
دوورا به باڵای نۆ بووکی ئاواته کانم
ویستم بڵێم ته سکه ته نگه
چیدی لاڵ بووم لاڵ
وه کوو هه وری دڵپری نیۆ جه رگه ی ساڵ
دوای داڕشتنی هه ر بارانێک
که پره شینکه دڵ ده شۆراوه
کوڵکه زێڕینه ی دایکانه پێکه نیم
سروشتی خوا و پیشکووتنی
وه نه وشه ی شه رمه ونی
چاو به فرمێسک زه رده ی گرت و بۆم پێکه نی
کچێکی قژ ڕه شی چاو گه ش
مه حوی ژیانم بوو
تریفه ی گڕوگاڵداێپوشی
چیای به فرینی ژین
هه ڵاڵه و سۆێسنیه ی سوور و ئاڵ
مریه می یه تیمی _سوز