سایت خبری سقزآوا

سوء تغذیه در کودکان(به مناسبت هفته جمعیت)

شعار امسال روز جهانی جمعیت seven Billion people counting on Each other با تاکید بر جمعیت هفت میلیارد نفری جهان به این واقعیت اشاره دارد که زندگی در یک کره مشترک همراه با سلامت، نیازمند به انتخاب و تصمیم صحیح امروز همه مردم است .این حقیقت وجود دارد که برای زندگی در جهانی با جمعیت هفت میلیارد نفر، نیازمندیم که یکدیگر را به حساب بیاوریم برنامه تنظیم خانواده و جمعیت بعنوان یکی از مهم ترین و اساسی ترین اجزاء سلامت باروری می تواند نقش بسیار موثری در حفظ و ارتقاء سلامتی جامعه ایفا نماید. تاثیر برنامه تنظیم خانواده و جمعیت محدود به کنترل باروری نیست بلکه ابعاد مهمتری نظیر جنبه های بهداشتی، اجتماعی، اقتصادی ، حقوقی ، روانی و فرهنگی را شامل می شود.یکی از گروههای آسیب پذیر جامعه که رعایت برنامه تنظیم خانواده می تواند بر سلامت آنان تاثیر گذار باشد کودکان زیر ۶ سال می باشد. گزارشهای موجود در کشور حاکی از آن است که سوء تغذیه ( بصورت کم وزنی- لاغری- و کوتاه قدی) در کودکان و کمبود ریز مغذیها بویژه ید آن – کلسیم- روی ویتامین آ – د و ب در برخی از مناطق کشور هنوز به عنوان یک مشکل عمده مطرح است یکی از راههایی پیشگیری ازسوء تغذیه کودکان فاصله گذاری مناسب بین تولد ها است.کمبود ریز مغذیها با عوارض متعدد از جمله اختلال رشد جسمی و تکامل مغزی، کاهش بهره هوشی، کاهش قدرت یاد گیری و افت تحصیلی ، افزایش موارد ابتلا به بیماریها و پوکی استخوان و نهایتاً کاهش توا نمندیهای ذهنی و جسمی افراد، توسعه اجتماعی- اقتصادی کشور را به مخاطره می اندازد.سوء تغذیه کودکان و کمبود ریز مغذیها هزینه هایی را بطور مستقیم و غیر مستقیم در بر دارند که عبارتند از :
هزینه های مستقیم:
۱- درمان عفونت های ناشی از کاهش مقاومت بدن در اثر سوء تغذیه و کمبود ریز مغذیها
۲- افزایش موارد سقط و مرده زایی
۳- افزایش موارد مرگ و میر کودکان به دلیل ابتلا به بیماریهای مختلف
۴- درمان بیماریهای تغذیه ای و دوره نقاهت آن
۵- افزایش مرگ و میر ناشی از عفونت های حاد تنفسی و بیماریهای اسهالی به دلیل سوء تغذیه
هزینه های غیر مستقیم:
۱- کاهش بهره هوشی کودکان
۲- کاهش توانمندی جسمی و قدرت تولید
۳- کاهش قدرت یادگیری و افت تحصیلی
۴- تغییرات رفتاری
بطور کلی انواع سوء تغذیه توانمندی و کار آیی کشورها را کاهش ی دهدو به همین دلیل موجب فقر می شودو فقر نیز سوء تغذیه را تشدید میکند. نهایتا کشورها به دلیل ناتوانی در تولید مجبورند منابع مالی بیشتری را صرف خرید و مایحتاج عمومی مردم کنند.
بطور کلی چها عامل اصلی در بروز سوء تغذیه کودکان نقش دارد که عبارتند از :
-فقر – نبود مواد غذایی در محل
- ناآگاهیهای تغذیه ای – ابتلا به بیماریها

تعریف رشد :
• رشد افزایش قد و وزن درطول زمان است که یک پدیده مداوم ولی سرعت آن درسنین مختلف متفاوت است . بهترین راه تشخیص رشد طبیعی، وزن کردن منظم کودک است یکی ازخدمات بسیارمهم بهداشتی پایش رشداست. پایش رشد درتشخیص زودرس مشکلات کمک می کند که رفع آن نیزبه همان سرعت انجام پذیرد وخطر را هشدارمی دهد،و افراد محتاج کمک رامشخص می کند. نکته قابل توجه این است که رو ند رشد مهم تراز قرارداشتن کودک درنقطه خاصی از نمودار رشد است .
• معیارهای شناسایی کودکان دچار اختلال رشد
۱-کندی رشد : طی دو بار مرا قبت وزن گیری کافی نداشته باشد، نقطه وزنی کودک بالای منحنی قرمز است ولی روند خطی رشــدکــودک موازی وصعـودی با صدک مربــوطه پیش نمی رود.
۲-افقی شدن منحنی رشد : وزن کـودک نسبت به مراجعه قبـلی افزایش نیافته باشد ومنحنی رشد وزنــی کودک افقی شده باشد.
۳- ازدست دادن وزن : اگر وزن کـودک کـم شود منحنی رشـد او رو به پائیـن خواهد شد که ممـکن است کـودک بیمـار به شدت کـم غـذا شـده باشـد.
کودکان در معرض اختلال رشد:
۱-کودکانی که با وزن تولد کمتر از ۲۵۰۰ گرم به دنیا می آیند .
۲-کودکانی که درفاصله دو توزین منحنی رشد شان موازی بامنحنی مرجع نباشد و مرتب از آن فاصله بگیرد. ( منحنی رشد صعودی با شیب کند ، افقی و یا نزولی )
۳-کودکانی که در فاصله کمتر از ۲سال ازتولدکودک قبلی بدنیا آمده اند
۴-کودکان دو قلو یا چهار قلو
۵-کودکانی که دارای نوعی ناتوانی هستند(عقب ماندگی ذهنی، بیماری قلبی ، شکاف کام و..)
۶-قطع شیر مادرقبل از ۶ ماهگی و تغذیه شیرخواربا شیر مصنوعی
۷-تاخیردرشروع تغذیه تکمیلی ( دیرتر از پایان ماه ششم زندگی)
۸-کودکان که یکی از والدین یاهردوآنان فوت شده باشد
توصیه های مفید رفتاری – تغذیه ای به هنگام تغذیه کودکان:
• استفاده از جوانه غلات وحبوبات بدلیل بیشتر شدن ارزش تغذیه ای وهضم راحت ترآنها وافزایش مقدار ویتامین ها واملاح درآنها بر مصرف غلات وحبوبات ارجح می باشند.
• استفاده از سبزیهای سبز (جعفری ، شاهی و…)وزرد (هویج،کدوحلوایی) مانع ازبروزیبوست در کودکان می گردد.

• خوردن غذاهای خشک وبدون آب برای کودکان مشکل است وبهتر است غذاهایی مانند پلوبه همراه غذاهای آبکی مثل خورشت به کودکان داده شود.
• کودکان غذاهای با چاشنی ملایم را ترجیح می دهند بنابراین ازبکاربردن غذاهای پرادویه ویا ادویه های تند درغذای آنها می بایست پرهیزگردد.
• کودکان به رنگ غذا توجه دارند،پس می توان ازتکه های هویج،گوجه فرنگی وسایر سبزیها ومیوه ها درکنارغذای آنها استفاده نمود.
• کودکان غذای خیلی داغ ویاسرد را دوست ندارند و عملا غذاهای ولرم را ترجیح می دهند
• کودکان در هنگام غذا خوردن، مقداری غذا ریخت وپاش می کنند پس بهتراست مایعات را درفنجان یا لیوان کوچک سر خالی وغذاها را در بشقاب گود (نشکن) به کودک ارائه نمود.
• قاشق وچنگال بایدکوچک باشد تا به راحتی کودک بتواند آنها رادردست گرفته وغذا بخورد.
• بعضی ازکودکان گوشت تکه ای نمی خورند ، بهتراست ازگوشت چرخ کرده درتهیه غذای کودک استفاده کرد.
• بعضی کودکان شیرنمی خورند، می توان ازشیردرتهیه فرنی شیربرنج و… استفاده کرد.
• غذا بایستی درمحیط آرام به کودک ارائه شود تا پذیرش آن توسط کودک بهترباشد.
• وعدهای غذایی ومیان وعده ها باید با توجه به زمان اشتهای کودک داده شودپس زمان بین وعده غذاهای اصلی ومیان وعده ها ازکودک به کودک دیگرمتفاوت است.
• به دلیل ظرفیت کم معده واشتهای متغیر در کودکان ،بهتر است غذا در مقادیر کم و دفعات بیشتر درطول روز ارائه گردد.
• بعضی غذاها نه بدلیل طعم شان بلکه بدلیل بوی آنها موردقبول کودکان قرار نمی گیرند.
• زیبایی ظاهری ونظم باید در ارائه غذا به کودکان درنظر گرفته شود.اغلب کودکان غذاهای مخلوط را دوست ندارندبه غیرازماکارونی.
• کودکان رانبایدمجبورنمودکه درهنگام غذاخوردن پاهای خود رابطورکامل از روی صندلی آویزان کنند ویا دستهای خودرا روی میز قرار دهند.
• ظروف غذا ،بشقاب ولیوان کودک بایدازظروف نشکن بوده وبرای خردسالان کاسه کم عمق بهتر از بشقاب است.
• کودکان کم سن وسال معمولا هنگامی که خسته هستند،خوب غذا نمی خورند.
• به کودکان نبایدیکساعت ونیم قبل از وعده اصلی چیزی برای خوردن و آشامیدن داده شود.
• میوه هایی مانندپرتقال بهتراست به شکل پوست کنده ،قطعه قطعه شده وترجیجا جداجدا به کودکان داده شود.
• سالادهای مخلوط وقتی به همراه غذا خورده شودبسیار مشکل تراززمانی است که به شکل قطعات ساده وبه شکل غیراز سالاد دراختیارکودکان قرارگیرد.
• ساندویج های بزرگ را می توان به چهارقسمت تبدیل نمود تا مصرف آنهاآسانترومورد علاقه کودکان باشد.

تهیه و تنظیم : کارشناسان واحد بهداشت خانواده- مرکز بهداشت شهرستان سقز
منبع : جزوات وزارت بهداشت و درمان
به مناسبت هفته جهانی جمعیت- سال ۹۰