سایت خبری سقزآوا

وت‌ ویژ له‌گه‌ل مامؤستا عه‌بدولره‌حمان فه‌هیمی، شاعیر، نوسه‌ر و وه‌رگیری ناوداری سه‌قزی

سقزئاوا:مامؤستای زؤر به ریز کاک عه‌بدولره‌حمان فه‌هیمی، سه‌ره‌تا سپاسی ئیجگار زؤر له‌وه‌ی‌که کاته به نرخه‌که‌تن ته‌رخان کرد بؤ ئه‌م وت ویژه.
به نیوی خودای به‌ته‌نی.پیشه‌کی سپاسیکی زؤر بؤ جه‌نابت و مالپه‌ری سقزئاوا که به سه‌رتان کردوومه‌وه.سلاو بؤ ئه‌و به‌ریزانه‌ی ئه‌م وت و ویژه ده خویته‌وه.
سقزئاوا- مامؤستا حه‌ز ئه‌که‌م هه‌ندیک له سه‌ر گوزشته خؤتمان بؤ باس‌ بکه‌ی.
ریبه‌ندانی سالی ۱۳۳۴ له شاری سه‌قه‌ز له گه‌ره‌کی بابه‌شیخ سه‌ر چومی ولی‌خان له مالی حاجی ده‌رویش فه‌یزه‌ی غوسی که له و ماله کری‌نشین بووین له دایک بووم.
بابم به نیوی بابی خؤیه‌وه نیوی ناوم عه‌بدولره‌حمان. خاوه‌ن ماله که‌مان که بؤخؤی ده‌رویش بوو و حه‌زی زؤر له ده‌رویشایه‌تی بوو و بابیشمی زؤر خؤش‌ویستووه، گوتوویه من بانگی ده‌که‌م ده‌رویش. له‌وساوی نیوی ده‌رویش به‌سه‌رمدا برواه و هه‌مو که‌س پییان گوتووم ده‌رویش و نیوه ئه‌سلیه‌که‌م هه‌ر‌به شناسنامه‌که‌م برواه و بؤ نیو بوخچه هه‌لگیراوه. له‌یادمه هه‌ووه‌ل سال چوومه قوتابخانه بانگیان کردم عه‌بدولره‌حمان ئه‌و ناوه به‌کولم نامؤ بوو. تاپیی داهاتم زؤری پی چوو. بابم کارمه‌ندی دوخانیات بوو. پیش له‌وه‌ی بچمه قوتابخانه بؤ شاری بانه راگویزراین پؤلی یه‌ک‌و دووی سه‌ره‌تاییم له مه‌دره‌سه‌ی په‌هله‌وی بانه‌خویند. پاشان هاتینه‌وه بؤ سه‌قز و تا پؤلی سیی ناوه‌ندیم له سه‌قز خویند و له‌وه ‌دواش چومه سنه و دیپلوم له سنه گرت. بؤ سه‌ربازی ره‌وانه‌ی ئیسفهان کرام و پاش سه‌ربازی له ئاموزش و په‌روه‌رشی سه‌قز بوومه مامؤستای قوتابخانه‌ی سه‌ره‌تایی هه‌شت سال له گونده‌کانی سه‌قز و باقیه‌کی له قوتابخانه‌کانی سه‌قز ده‌رسم گوته‌وه. ئیستاش چوار ساله بازنشه‌ستم.
سقزئاوا:له‌که‌یه‌وه هؤگری شیعر و ئه‌ده‌بیاتی؟
پؤلی سیی سه‌ره‌تایی بووم.کاکم که شه‌ش سال له من گه‌وره‌تره گؤفاری (کیهان بچه‌ها) ی بؤکریم. له‌وه‌دوا هه‌موو رؤژانی سی‌شه‌ممه ئه‌و گؤفاره‌م ده‌کری. (کیهان بچه‌ها) گؤفاریکی مندالانه که ئیستاش هه‌ر هه‌یه. ئه‌وده‌م نیوه رؤکی زؤر باشی بوو. چیروکه کانیم ده‌خویندنه‌وه و شیعره‌کانیم له‌به‌رده‌کردن. به هؤی ئه‌و گؤفاره‌وه عه‌لاقه‌ی زؤرم به خویندنه‌وه په‌یداکرد.له قوتابخانه‌ش گؤفاریکی مانگانه‌مان هه‌بوو به‌نیوی (پیک دانش‌آموز) ئه‌وشم زؤر خؤش ده‌ویست. شیعر و چیرؤک و بابه‌تی تریشی تیدا بوو.
سقزئاوا: یه‌کم شیعرت که‌ی داناوه؟
پؤلی شه‌شی سه‌ره‌تاییم ده‌خویند.به یاریدرو رینوینی کاکم شیعرؤکه ‌یه‌کم داناو بؤ (پیک دانش‌آموز)م هه‌نارد. له‌و گؤفاره‌دا چاپ کرا.
سقزئاوا:پله سه‌ردمی مندالیت باس بکه، یاری و خویندن و ئه‌وشتانه؟
ئه‌و ده‌م سه‌قز چکؤله بوو. به‌ینی ماله‌کان ته‌نگ بوون. شارئه‌وه نده پرنه بوو. مندال به دلی خؤمان یاریمان ده‌کرد. به‌رده فرکه و هه‌لوکین و میشین و قه‌راقه‌راو قه‌له مناری و تیکه‌تیکه و هه‌له‌ق هه‌له‌ق و زؤر کایه‌ی تر. هاوینان ده‌چوینه قوتاو‌خان و لای مامؤستا قورئانمان ده‌خویند. به چه‌ند هاوین قوئانم خه‌تم کرد. با بیشم له ماله‌وه گولیستان و بؤستانی شیخ سه‌عه‌دی شیرازی پی‌گوتم.
سقزئاوا:خویندن و نووسینی کوردی چؤن فیر بووی؟
له ماله‌وه دیوانی شاعیر کوردکانمان هه‌بو. دیوانی مامؤستا قانیع ، دیوانی پیره‌میرد و ئی‌دیکه‌ش. به موتالا‌ی ئه‌وکتیبانه له گه‌ل خویندنه‌وه‌ی کوردی ئاشنا بووم. هه‌لبه‌ت کتیبی کوردی قه‌ده‌غه بوو. له‌ودیوه‌وه به قاجاغی ده‌یانهینان.
سقزئاوا:له میژه له گه‌ل گؤثاری کوردیه‌کاندا کارده‌که‌ی؟
پاشی شؤرشی ۵۷- که گؤفاری سروه هاته بازاروه، ئه‌و گؤفاره زیده‌تر له جاران به‌روه خویندنه‌وه و نوسنی کوردی هانی دام. له‌راستی‌دا گؤفاری سروه قوتابخانه یه‌ک بوو بؤ هؤ‌گرانی شیعر و ئه‌ده‌بی کوردی، منیش وه‌ک قوتابیه‌کی جیدی ئه‌و گؤفاره له گه‌ل دؤستایه‌تیم به‌ست و هوکاریشم کردن. پاشان گؤفارو حه‌فته‌نامه‌ی دیکه‌ش ده‌رچوون‌که له‌گه‌ل زؤربه‌یان هاوکاریم کرد و ئیستاش ئه‌و هاوکاریه‌م به‌رده‌وام . حه‌فته‌نامه‌ی سیروان لاپه‌ری یه‌کی بؤ مندالان ته‌رخان کرد که له‌یه‌که‌م ژماره‌یه و تا ئیستا کارم له‌گه‌ل کردوون.
سقزئاوا:یه‌ک‌م کتیبت که‌ی چاپ و بلاو کراوه؟
سالی ۱۳۷۴ یه‌که‌م کتیبم بؤ مندالان به نیوی – شادی – چاپ و بلاو بؤوه- شادی شیعره. ئیتر له‌وساوه تا ئیستا نزیکه‌ی ۲۰ کتیبم چاپ و بلاوه بوونه ته‌وه. هه‌ندیکیان چیرؤکن. هندیکیان شیعرن. تازه‌ترین کتیبم بؤ مندالان که چه‌ند رؤژ له‌وه‌پیش له لایان ناوندی چاپه مندی کالیجه‌وه چاپ و بلاوه کرواته‌وه (مشکی برسی) ته‌رجه‌مه‌ی چیروکیکی سه‌مه‌دی بیهره‌نگ. سی کتیبی تر‌یشم ئاماده ی‌چاپن.
سقزئاوا:مامؤستا هؤی نووسینت بؤ مندالان چ بوو. ئه‌و دؤستایه‌تیه‌ت له گه‌ل مندالان له که‌نگیوه ده‌ستی پی کرد و بلیی تا که‌ی دریژه‌ی هه‌بی؟
وه‌ک عه‌رزم‌کردی من مامؤستای قوتابخانه بووم. خویندنی بالاشم هه‌ر له‌و بواره داخویندوه. سی‌سالی موعه‌للیمیم له دنیای مندالاندا ژایاوم. ئیستاش هه‌رله و دنیایه‌دا ده‌ژیم. دنیای مندالان دنیایه‌کی بی خه‌وشه و حه‌ز ئه‌ک‌م له و دنیادا بمینمه‌وه.
سقزئاوا:تکایه‌هه‌ندیک له به‌رهه‌مه شیعریه‌کانت بروی.
سی‌ کتییم به نیوه‌کانی – شادی- ئاشتی و دنیای بی‌گه‌رد شیعرن، به هه‌رسیکیانؤ نزیکه‌ی چل بابه‌ت شیعر‌ده‌بن. شیعری مندال ده‌بی بؤ مندال بی. پیشتر شیعریان بؤ مندالان ده‌کوت به لام له دنیای مندالان دووربوون. ئه‌وجؤره شیعرانه ئی مندال نین. من پیم وایه ده‌بی له زمانی منداله‌وه بؤ مندال قسه بکری، شیعر بگوتری و چیرؤک بنووسری. من حه‌ولم دادوه شیعره‌کانم ده‌ر برینی هه‌ست و خواستی مندالان بی. به شیعر ئاموژگاری راسته‌وخؤی مندالانم نه کردووه. زؤر جاران له قوتابیه‌کانی خؤم پرسیوه پییان خوشه چ جؤره شیعریکیان بؤ بیژم. هه‌ر خواسته‌که‌ی ئه‌وانم کردؤته هه‌وینی شیعره‌که‌م. شیعر به و هؤیه‌وه که کیش و ئاهه‌نگ و سه‌روای هه‌ن زؤر به‌ردلی مندالان ده‌که‌وی. مندال شیعری پی‌خؤشه. ته‌نانه‌ت مندالیک که هیستا زمانی نه‌پشکووتووه کاتی له‌به‌رخؤیه‌وه ویره ویرده‌کا، تام و بؤنی شیعری پیوه‌یه. جا ئه‌گه‌ر شیعر تو مندالان له دنیای خؤیاندا سه‌یربکات لای مندال خؤشتره به تایبه‌ت به زمانی دایکی خؤی.
سقزئاوا:مندالان هه‌ندی له شیعر‌کانی جه‌نابت فیرده‌بن و به شیوه‌ی موزیکال به گؤرانی «له‌مه‌هده‌کاندا» دهیلینه‌وه، ئه‌مه‌وی بزانم ئایا هه‌ر له سه‌رتاوه بؤ خؤت به‌م شیوه‌یه‌ دارشتنیان بؤده‌که‌ی، که به کار گؤرانیش بین، یان ئه‌وه‌ی که ئه‌مه مؤزیسیه‌نه‌کانن وای لیده‌که‌ن؟
شیعری مندالان قالبیکی سوار و خؤشی هه‌یه که ده‌مری به گؤرانیش بگوتری جا بویه له‌گه‌ل موزیکش یک یینه‌وه. هه‌لبه‌ت هه‌ندیکیشمان وا نین و بؤ گؤرانی نابن. به‌یام زؤر بایان بابه‌تی سروودن.
سقزئاوا:به‌و حاله‌ی که ئیمه‌ی کورد ریزه‌ی شاعیره‌کانمان له به‌شه‌کانی ترمان زیاتره، به لام شیعره باشی تایبه‌ت به مندالانمان که‌مه، ئه‌کری بفه‌رمووی هؤیه‌که‌ی چیه؟
جاریکی‌ترش له یه یک گؤفاری کاندا نووسیومه. بشی مندالان له سه‌رسفره‌ی ئه‌ده‌بی ده‌کوت له دیوانه ‌کانیاندا چاپ ده‌کراو به‌رچاوی منداله‌کان نه‌ده‌که‌وتن. ئه‌وه چه‌ند سالیکه کتیبی سه‌ر‌به‌خؤ بؤ مندالان چاپ ده‌کری. له راستیشدا نوسین بؤ مندالان چ شیعر و چ بابه‌ت گه‌لی دیکه زانستی هه‌ره‌که. موتالای دووی. به ناشکوری نه‌بی زؤر که‌سان دیواری ئه‌ده‌بی مندالان به نه‌وی ده‌زانن لیی سه‌رده‌که‌ون. له حالیکه ئه‌ده‌بی مندالان به شی هه‌ره گرنیگی ئه‌دبیات و بناغه وبنچینه یه ، که ده‌بی زؤر پوخت و قایم بی. ئه‌گر مندالان به بابه‌تی پوخت و باش په‌روه‌رده بکری باشتر له گل دیته ده ری. من دلیم هه‌مو که‌س ناتوانی بؤ مندالان بنووسی. شاعیر و نووسه‌ری کتیبی مندالان ده‌بی له دنیای مندالان شاره‌زا بی و هه‌ستی به‌و دنیایه کردبی.
سقزئاوا:شاعیرانی گه‌نج ولاوی ئه‌مرؤکه و به‌رهه‌مه‌کانیان چؤن ئه‌بینی؟
شیعری هه‌ندیکیان به‌راستی جوانن. پیاو حه‌ز ئه‌کا بخوینیته‌وه و ته‌نانه‌ت له‌به‌ریان‌کا. به‌لام هندیکیشیان وانین.
سقزئاوا:له سه‌رکتیبه چاپ کراوه‌کانت بدوی و بفه‌رموو چ ئال‌وگؤریک له لای جانابت ییک دیت له‌ما به‌ینی له چاپ‌دانی دوو به‌رهه‌ متدا؟
حه‌ولم داوه جارله‌گه‌ل جار کتیبه‌کان پوخت‌تر و ئه‌ورؤیی‌تر بن- چه له باری ناوه‌رؤک و چ بیچم و نیگاره‌کانی.
سقزئاوا:وه‌ک ده‌زانین وه‌رگیرانیت هه‌نو جوانترین ریگه بؤ وه رگیران چ شیوه‌هیه‌که و هه‌ست ئه‌که‌ی تا چ رادهیه‌ک له و بوارهدا یهرکوتنت به ده‌س هیناوه؟
به‌لی چه‌ند کتیبم له فارسیه‌وه بؤ کوردی و له کوردیه‌وه بؤ فارسی وره‌گیراوه. وره‌گیر ده‌بی له مه‌به‌ستی نووسه‌رو نووسراوه‌که به باشی بگات. ده‌بی واشی وه‌رگیری که بؤنی وه‌رگیرانی نه‌یه. ره‌وان و خؤش. که خوینه‌ر هه‌ست به‌وه نه‌کاتن که ئه‌و بابه‌ته‌ وه‌ر‌گیردراوه. تاچ را ده‌ش له‌و بواره‌دا سه‌رکه‌وتوو بووم، ده‌بی خوینه‌ر شایه‌دیم بؤ بدا.
سقزئاوا: به سپاسی دووباره له جه‌نابت، و ته‌ بی‌مال ئاواییت؟
سپاسی دووباره له جه‌نابت و خوینه‌رانی ئه‌م گوفت‌و‌گؤیه.سپاسم بؤ ناوه‌ندی چاپه‌ مه‌نی کالیج و په‌رته‌و بایان له شاری سنه که کتیبه‌کانیان بؤ چاپ کردووم. هه‌روا سپاس بؤ ناوه‌ندی چاپه ‌مه‌نی (برف) له تاران و سپاس بؤ ئه‌و هونه‌رمه‌نده ئازیزانه‌ی نیگاری کتیبه‌کانیان بؤ کیشاوم. سپاسی تایبه‌تیشم بؤ هاوکاره فه‌رهه‌نگیه‌کانم که کتیبه‌کانمیان به منداله‌کان ناساندوون. داواشم له دایک و بابی منداله‌کانی کتیبی مندالان بؤ جگه‌رگوشه‌کانیان بکرن، باله په‌ناوی که ‌رسته‌ی یاریکردنه‌کانیان‌دا، کتیب‌خانه‌یه‌کی گچکه‌له‌یان هه‌بی.

ئاماده‌کردنی: خه‌لیلی سه‌عیدی «دیار»